حراست از منظر احادیث - صفحه نخست

نمایشگر دسته ای مطالب

بازگشت به صفحه کامل

حراست از منظر احادیث

حراست از نگاه امام علی علیه السلام

اسـلام بـا جـدیـت تمام بر اخلاق نیک نیروهای اطلاعاتی و حراستی در نظام اسلامی تأکید فراوان دارد. آنـهـا بـه دلیل وظـایف حساسی که در نظام اسلامی به عهده دارند، باید متصف به صفات و ملکات خاصی باشند تا حسن انجام این وظایف را بر آنها ممکن سازد. چنانکه امیر مؤ منان صلوات الله علیه در عهدنامه خویش به مالک اشتر، به این امر سفارش ‍ کرده ، می فرماید:

اَلْمُحْسِنُ وَ اَلْمُسِی‏ءُ عِنْدَکَ بِمَنْزِلَةٍ سَوَاءٍ فَإِنَّ فِی ذَلِکَ تَزْهِیداً لِأَهْلِ اَلْإِحْسَانِ فِی اَلْإِحْسَانِ وَ تَدْرِیباً لِأَهْلِ اَلْإِسَاءَةِ عَلَی اَلْإِسَاءَةِ وَ أَلْزِمْ کُلاًّ مِنْهُمْ مَا أَلْزَمَ نَفْسَهُ

و نباید که نیکوکار و بدکار در نزد تو برابر باشند ، زیرا این کار سبب شود که نیکوکاران را به نیکوکاری رغبتی نماند ، ولی بدکاران را به بدکاری رغبت بیفزاید . با هر یک چنان رفتار کن که او خود را بدان ملزم ساخته است .

ثُمَّ تَفَقَّدْ اَعْمالَهُمْ، وَابْعَثِ العُیُونَ مِنْ اَهلِ الصِّدْقِ وَ الوَفاءِ عَلَیْهِم. فَاِنَّ تَعاهُدَکَ فِی السِّرِّ لِاُمُورِهِم، حَدْوَةٌ لَهُم عَلَی اسْتِعْمالِ الاَمانَةِ وَ الرِّفْقِ بِالرَّعِیَّةِ وَ تَحَفَّظْ مِنَ الْاَعْوانِ. فَاِنْ اَحَدٌ مِنْهُمْ بَسَطَ یَدَهُ اِلی خِیانَةٍ، اجْتَمَعَتْ بَها عَلَیْهِ عِنْدَکَ اَخْبارُ عُیُونِکَ، اکتَفَیْتَ بِذلِکَ شاهِداً؛ فَبَسَطْتَ عَلَیْهِ العُقُوبَةَ فی بَدَنِهِ، وَ اَخَذْتَهُ بِما اَصابَ مِنْ عَمَلِهِ، ثُمَّ نَصَبْتَهُ بِمَقامِ المَذَلَّةِ، وَ وَسَمْتَهُ بِالْخِیانَةِ و قلَّدتَه عارَ التُّهمَةِ

 سپس چگونگی کارکرد کارگزاران خود را جویا شو و از یاران راست کردار و وفادار، میانشان بگمار، که بازرسی ناپیدای تو، به رعایت امانت و مدارای با مردم ناگزیرشان می کند. پس، اگر تنی از ایشان به خیانت دست یازید و گزارش بازرسانت، از راههای گوناگون چنین خبری را تأیید کرد، بی نیاز از گواهی گواهان، به تنبیه اش دست بگشا و به میزان کردار نادرستش، بازخواستش کن، سپس در جایگاه خواری بنشانش؛ داغ خیانت بر او بگذار و قلاده ننگ و بدنامی به گردنش بیاویز.

ایشان در ادامه می فرمایند :

فـَوَلِّ عـَلی اُمـُورِکَ خـَیـْرَهـُمْ، وَ اخـْصـُصْ رَسائِلَکَ الَّتـی تـُدْخِلُ فیها مَکائِدَکَ وَ اَسْرارَکَ بِاَجْمَعِهِمْ لِوُجُودِ صالِحِ الاَْخْلا قِ

کـارهـایـت را بـه بـهـتـریـن مأموران خویش بسپار و نامه های محرمانه ات را که حاوی طرحها و اسـرارت مـی بـاشـد، در اخـتـیـار کـسـی بـگـذار کـه دارای جـامـعـتـریـن و اسـاسـی تـریـن اصول اخلاقی باشد.

اینک به برخی از این صلاحیتهای اخلاقی اشاره می کنیم :

1. خدا ترسی و فروتنی :

وَ تـَفـَقَّدْ اُمـُورَ مـَنْ لا یـَصـِلُ اِلَیـْکَ مـِنـْهُمْ مِمَّنْ تَقْتَحِمُهُ الْعُیُونُ، وَ تَحْقِرُهُ الرّجالُ، فَفَرِّغْ لاُِولئِکَ ثِقَتَکَ مِنْ اَهْلِ الْخَشْیَةِ وَ التَّو اضُعِ فَلْیَرْفَعْ اِلَیْکَ اُمُورَهُمْ

در امـور آنـان که به تو دسترسی ندارند و مردم به آنها با دیده تحقیر می نگرند، بررسی کـن و بـرای ایـن کار نیروهای مخفی مورد اطمینان که خدا ترس و متواضع باشند، برگزین تا وضع آنان را به تو گزارش دهند.
2. راستگویی و وفاداری :

ثُمَّ تَفَقَّدْ اَعْمالَهُمْ، وَ ابْعَثِ الْعُیُونَ مِنْ اَهْلِ الصِّدْقِ وَ الْوَفاءِ عَلَیْهِمْ

با فرستادن ماءموران مخفی راستگو و با وفا کارهای آنان را زیر نظر بگیر.

3. امانتداری و حق گویی :

ثـُمَّ لا تـَدَعْ اَنْ یـَکـُونَ لَکَ عـَلَیـْهـِمْ عـُیـُونٌ مـِنْ اَهـْلِ الاَْمانـَةِ وَ الْقـَوْلِ بـِالْحـَقِّ عـِنـْدَ النّاسِ فَیَثْبُتُونَ بَلاءَ کُلِّ ذی بَلا ءٍ مِنْهُمْ لِیَثِقَ اُولئِکَ بِعِلْمِکَ بِبَلائِهِمْ

مـأمـورانـی امـیـن و حـقـگـو مـیان مردم بگمار، تا از حسن خدمت مأموران و کارمندانت برای تو خبر بیاورند و به شکلی عمل کن که مطمئن باشند تو از حسن خدمت آنها خبرداری و قدر دان آنها هستی .

ایشان همچنین می فرمایند :

ثُمَّ لاَ یَکُنِ اِخْتِیَارُکَ إِیَّاهُمْ عَلَی فِرَاسَتِکَ وَ اِسْتِنَامَتِکَ وَ حُسْنِ اَلظَّنِّ مِنْکَ فَإِنَّ اَلرِّجَالَ یَتَعَرَّضُونَ لِفِرَاسَاتِ اَلْوُلاَةِ بِتَصَنُّعِهِمْ وَ حُسْنِ خِدْمَتِهِمْ وَ لَیْسَ وَرَاءَ ذَلِکَ مِنَ اَلنَّصِیحَةِ وَ اَلْأَمَانَةِ شَیْ‏ءٌ وَ لَکِنِ اِخْتَبِرْهُمْ بِمَا وُلُّوا لِلصَّالِحِینَ قَبْلَکَ فَاعْمِدْ لِأَحْسَنِهِمْ کَانَ فِی اَلْعَامَّةِ أَثَراً وَ أَعْرَفِهِمْ بِالْأَمَانَةِ وَجْهاً

مباد که در گزینش آنها بر فراست و اعتماد و حسن ظن خود تکیه کنی . زیرا مردان با ظاهر آرایی و نیکو خدمتی ، خویشتن را در چشم والیان عزیز گردانند . ولی ، در پس این ظاهر آراسته و خدمت نیکو ، نه نشانی از نیکخواهی است و نه امانت .دبیرانت را به کارهایی که برای حکام پیش از تو بر عهده داشته ‏اند ، بیازمای و از آن میان ، بهترین آنها را که در میان مردم اثری نیکوتر نهاده‏ اند و به امانت چهره‏ای شناخته‏اند ، اختیار کن .